|
|
Alternatieven voor de maatschap
In december 2009 is het wetsvoorstel voor de nieuwe wet op de personenvennootschappen aangenomen door de Tweede Kamer. Op deze plaats besteedden wij al eerder aandacht aan de gevolgen van de invoering van deze wet voor de vrije beroepsbeoefenaren die hun onderneming voeren in een maatschap. Een van de belangrijkste gevolgen is dat de maatschap als rechtsvorm zal verdwijnen en van rechtswege zal worden omgezet in een openbare vennootschap. Voor de vrije beroepsbeoefenaren die de openbare vennootschap niet zien zitten zijn alternatieven beschikbaar, maar gezien de naderende invoering van genoemd wetsvoorstel is spoedige actie vereist!
De maatschap
De maatschap is van oudsher de voor de hand liggende rechtsvorm voor vrije beroepsbeoefenaren. De maatschap biedt een grote vrijheid bij het inrichten van de maatschapovereenkomst en is fiscaal transparant. Daarbij hoefde de maatschap niet in het handelsregister te worden ingeschreven (dat is nu overigens wel verplicht). De maten in de maatschap zijn aansprakelijk voor gelijke delen. Een maatschap bezit geen rechtspersoonlijkheid en kan dus niet zelfstandig eigenaar zijn van roerende en onroerende zaken of zelfstandig als contractspartij optreden. Het toe- en uittreden van maten is bewerkelijk aangezien de uittredende maat zijn aandeel in alle activa en passiva van de onderneming zal moeten overdragen aan de overige maten.
Alternatieve rechtsvormen voor de maatschap
Door invoering van de nieuwe wet op de personenvennootschappen zal de maatschap verdwijnen en automatisch worden omgezet in een openbare vennootschap (‘OV’). Een belangrijke wijziging ten opzichte van de maatschap is dat de vennoten van een OV hoofdelijk aansprakelijk zullen zijn voor de verplichtingen van de OV. De vrije beroepsbeoefenaren die de OV niet zien zitten, hebben de mogelijkheid hun maatschap in een andere rechtsvorm om te zetten. In deze bijdrage staan we stil bij de meest voor de hand liggende alternatieve rechtsvormen, te weten de BV, de coöperatie en de LLP.
BV
De meest bekende van de alternatieve rechtsvormen is zonder meer de BV. Tegelijk met het wetsvoorstel voor de nieuwe wet op de personenvennootschappen is in december ook het wetsvoorstel inzake de flexibilisering van het BV-recht aangenomen door de Tweede Kamer. Dat maakt de BV tot een prima alternatief voor de maatschap. Het strakke keurslijf van het huidige BV-recht zal door de nieuwe wet aanmerkelijk versoepelen. Een BV heeft aandeelhouders. Aansprakelijkheid van de aandeelhouders is beperkt tot het bedrag dat zij op hun aandelen hebben gestort. Hun onderlinge afspraken worden vastgelegd in de statuten en soms aanvullend in een overeenkomst. De BV heeft rechtspersoonlijkheid. Het toe- en uittreden van nieuwe beroepsbeoefenaren is daarom eenvoudiger dan bij de maatschap, aangezien dit kan plaatsvinden door een eenvoudige (overigens wel notarieel vast te leggen) overdracht van de aandelen in de BV. Voor de oprichting van de BV is (nog steeds) een verklaring van geen bezwaar van het ministerie van Justitie nodig. De BV is zelfstandig belastingplichtig, niet (zoals de maatschap) fiscaal transparant. Fiscaal kan deze omzetting echter in de meeste gevallen plaatsvinden zonder af te rekenen met de belastingdienst.
Coöperatie
De rechtsvorm coöperatie is een bijzondere vorm van een vereniging en werd van oudsher veelal gebruikt als rechtsvorm waarin boeren zich verenigden om gezamenlijk sterker te staan in hun onderhandelingen met de partijen die hun producten kochten. Tegenwoordig wordt de coöperatie veel breder toegepast en hebben ook de vrije beroepsbeoefenaren deze rechtsvorm ontdekt. Een greep uit de voordelen van een coöperatie: de leden hebben grote vrijheid bij het vormgeven van de statuten, aansprakelijkheid van de leden is gedeeltelijk of zelfs geheel uit te sluiten, de deelnemingsvrijstelling is ook van toepassing bij meer dan 20 leden (in tegenstelling tot bijvoorbeeld de BV), de coöperatie heeft rechtspersoonlijkheid en toe- en uittreding is erg eenvoudig, namelijk het aanvaarden respectievelijk opzeggen van het lidmaatschap. Toestemming om een coöperatie te kunnen oprichten (zoals de verklaring van geen bezwaar bij de BV) speelt bij de coöperatie niet. De coöperatie is net als de BV een zelfstandig belastingplichtige entiteit. Ook de omzetting in een coöperatie hoeft in beginsel niet op fiscale problemen te stuiten.
LLP
Ten slotte is de Limited Liability Partnership, kortweg de LLP, een rechtsvorm die sterk in opkomst is. Het is een rechtsvorm naar Engels recht (ook de VS kent een LLP overigens). Het is qua eigenschappen de meest ideale van de genoemde alternatieven in deze bijdrage: zeer flexibele inrichting van de LLP overeenkomst, rechtspersoonlijkheid, fiscale transparantie en uitgesloten aansprakelijkheid. Een maatschap die zich wil omzetten in een LLP moet in Engeland als LLP worden opgericht en zowel in Engeland als in Nederland worden ingeschreven. De LLP zal een adres moeten aanhouden in Engeland; dit kan verzorgd worden door een trustkantoor. De jaarcijfers moeten zowel in Engeland als in Nederland worden gedeponeerd. Hoewel deze oprichtingsformaliteiten op sommige punten bewerkelijker en duurder lijken dan bij de BV en coöperatie valt dat in de praktijk wel mee. Hoewel naar de letter de fiscale vrijstellingsfaciliteiten niet of niet altijd volledig van toepassing zijn, blijkt in de praktijk omzetting in een LLP toch meestal niet op fiscale problemen te stuiten.
Conclusie
Niets doen betekent dat uw maatschap (wellicht al per 1 juli 2010) zal worden omgezet in een openbare vennootschap met hoofdelijke aansprakelijkheid en toepassing van het wettelijk samenstel van regels. Alternatieven zijn voorhanden maar dan is snelle actie geboden. Uw juridisch adviseur kan u hier meer over vertellen. Het is sterk aan te raden om een omzetting van de rechtsvorm vooraf af te stemmen met de belastingdienst.
mr. Mariëtte Plaggemars
De auteur is notaris ondernemingsrecht bij Damsté advocaten - notarissen
|
|
|
