Een bouwkavel met of zonder btw?

Een btw-ondernemer die een onbebouwd terrein levert, kan – onder voorwaarden – kiezen om deze met of zonder btw te leveren, waardoor de verkrijging is vrijgesteld respectievelijk belast met overdrachtsbelasting. Dit blijkt uit het arrest van de Hoge Raad van 7 juni jl. in samenhang met de wet en rechtspraak. In deze bijdrage geven wij een toelichting.

Europese btw-richtlijn

De Nederlandse btw-wetgeving is gebaseerd op Europese regelgeving: de Btw-richtlijn. Deze ‘richtlijn’ dienen alle lidstaten in hun nationale btw-wetgeving te implementeren. Sinds 1969 kent Nederland op deze basis de Wet op de omzetbelasting 1969 (Wet OB).

Levering van een bouwterrein

Op basis van de btw-richtlijn moeten de lidstaten de levering van ‘onbebouwde onroerende goederen’ vrijstellen van btw-heffing. Dit met uitzondering van de levering van een bouwterrein. Volgens de Wet OB is een btw-ondernemer die een bouwterrein levert btw verschuldigd. De verkrijger van dit bouwterrein is in beginsel geen overdrachtsbelasting verschuldigd (samenloopvrijstelling overdrachtsbelasting).
De btw-richtlijn bepaalt dat als bouwterrein wordt beschouwd de door de lidstaten als zodanig omschreven al dan niet bouwrijp gemaakte terreinen. In de Wet OB is als bouwterrein omschreven:
onbebouwde grond,
1) waaraan bewerkingen plaatsvinden of hebben plaatsgevonden; en/of
2) ten aanzien waarvan voorzieningen worden of zijn getroffen die uitsluitend dienstbaar zijn aan de grond; en/of
3) in de omgeving waarvan voorzieningen worden of zijn getroffen; en/of
4) ter zake waarvan een omgevingsvergunning voor een bouwactiviteit is verleend;
dit alles met het oog op de bebouwing van de grond.

Don Bosco

Of Nederland het begrip ‘bouwterrein’ juist heeft geïmplementeerd vormt in de (Europese) rechtspraak een terugkerende vraag. Het Europese Hof van Justitie (HvJ) heeft in 1996 (arrest ‘gemeente Emmen’) aangegeven dat de lidstaten de term bouwterrein zelf kunnen definiëren. Dit met als uitgangspunt dat enkel de levering van onbebouwde terreinen, die niet als ondergrond voor een opstal bestemd zijn, vrijgesteld van btw zijn. De levering van voor bebouwing bestemde onbebouwde gronden is dus belast met btw. Dit uitgangspunt is door het HvJ in 2009 herhaald bij het arrest ‘Don Bosco’, en ook begin dit jaar bij het arrest ‘Woningstichting Maasdriel’. Bij dit laatste arrest is verder aangegeven dat de bestemming bebouwing met objectieve gegevens moet worden gestaafd.

Hoge Raad 7 juni 2013

Naar aanleiding van het arrest ‘Woningstichting Maasdriel’ is de Hoge Raad op 7 juni jl. “omgegaan”. Ook de Hoge Raad stelt nu – in afwijking van zijn eerdere arresten – dat de levering van onbebouwde grond met het oog op bebouwing door een btw-ondernemer, kwalificeert als de levering van een bouwterrein en belast is met btw. De verkrijging is dan vrijgesteld van overdrachtsbelasting.

Keuzevrijheid voor de markt

Om een onbebouwd terrein te laten kwalificeren als bouwterrein is dus niet langer noodzakelijk dat wordt voldaan aan één van de vier hiervoor vermelde Nederlandse criteria. Voldoende is dat op de datum van de levering blijkt dat het betrokken onbebouwde terrein daadwerkelijk is bestemd om te worden bebouwd. In combinatie met het arrest Don Bosco kan zelfs sprake zijn van een bouwterrein indien een bebouwd terrein wordt geleverd, waarbij verkoper op zich neemt om pas na het moment van levering de bebouwing geheel te slopen.

Conclusie

Nederland heeft het begrip bouwterrein te eng uitgelegd. Dat biedt voor marktpartijen mogelijkheden tot het maken van een door hen gewenste keuze voor het te hanteren btw-regime. Immers, men kan zich zowel beroepen op de Wet OB als op de rechtspraak. De Belastingdienst kan zich slechts beroepen op de Wet OB. Het is de verwachting dat de wetgever de Wet OB op dit terrein zal wijzigen, onder gelijktijdige publicatie van een overgangsregeling voor op dat moment reeds gesloten overeenkomsten etc. Dus: grijp je kans!

Wladimir Rouwenhorst FB en drs. Dieks Boswinkel, partner respectievelijk senior manager bij PwC (Enschede)

Reageren? Rechtstreeks naar de auteurs wladimir.rouwenhorst@nl.pwc.com of dieks.boswinkel@nl.pwc.com.

Gerelateerd nieuws

Realisatie door Internetbureau Creative ICT