Smaak auteursrechtelijk beschermd?

Door: Laurens Bezoen
Daniels Huisman Advocaten

Al een aantal jaar volg ik het antwoord op deze vraag, maar deze is nog steeds niet definitief beantwoord. De hoogste Europese rechter, het Europese Hof van Justitie (Europese Hof), buigt zich nu over één van onze lokale Twentse specialiteiten: Heks’nkaas. Voedselproducenten wachten vol spanning af. De smaak bepaalt volgens hen mede de keus van de consument en dus het succes van het product. Een groot belang om imitators te bestrijden.

Over smaak valt niet te twisten, of toch wel?
Levola Hengelo B.V. (Levola) is het moederbedrijf achter Heksenkaas B.V., de maker van de Heks’nkaas smeerdip. De smeerdip is uitgegroeid tot een groot succes en bijna niet meer weg te denken bij een (verjaardags)feestje. Dat is bij de concurrentie niet onopgemerkt gebleven. Vergelijkbare smeerdips volgenden snel, zoals Magic Cheese van European Food Company B.V. (EFC) en Witte Wievenkaas van Smilde Foods B.V. (Smilde). Volgens Levola is de geur en smaak van de Heks’nkaas smeerdip auteursrechtelijk beschermd en maken de Magic Cheese en de Witte Wievenkaas daarop inbreuk. Vele rechtszaken zijn het gevolg.

Voldoet smaak aan het werkbegrip?
We weten allemaal dat boeken en schilderijen auteursrechtelijk zijn beschermd. Maar smaak van een smeerdip? In artikel 10 Auteurswet worden voorbeelden gegeven van werken die auteursrechtelijk beschermd kunnen zijn. Smaak staat daar niet tussen. Maar aan de hand van een uitspraak van de Hoge Raad uit 2006, wat ging over de bescherming van geur, is verdedigbaar dat ook smaak voor auteursrechtelijke bescherming in aanmerking komt.

Heeft Heks’nkaas een eigen oorspronkelijk karakter?
Dat is van belang voor de beoordeling of Heks’nkaas auteursrechtelijke bescherming geniet. In de volksmond: wat maakt Heks’nkaas nou zo bijzonder? In de Witte Wievenkaas kwestie heeft de rechter te Arnhem geen antwoord gegeven op deze vraag. De rechter vindt dat Levola “heeft nagelaten feitelijk te beschrijven of aanschouwelijk te maken wat de voor auteursrechtelijke bescherming in aanmerking komende vereiste elementen van de smaak van het product Heksenkaas zijn.” Met andere woorden: Heks’nkaas heeft geen onderscheidend vermogen.

Op 3 mei 2017 heeft de Rechtbank Den Haag een uitspraak gedaan in de Magic Cheese zaak. De rechter oordeelt in die zaak – opnieuw – dat Heks’nkaas geen persoonlijk stempel heeft. Uniek in deze zaak is dat de rechter de Heks’nkaas heeft geproefd en vervolgens heeft geoordeeld dat het geen verassende smaak heeft. Gelet op de roomkazen van de merken Paturain, Boursin en Philadelphia met overwegend dezelfde ingrediënten (o.a. roomkaas, prei, peterselie en knoflook) vindt de rechter Heks’nkaas niet bijzonder genoeg om voor auteursrechtelijke bescherming in aanmerking te komen.

Beide rechters laten de vraag of auteursrecht op smaak überhaupt mogelijk is, onbeantwoord.

Hoger beroep bij het Hof te Arnhem
Levola heeft hoger beroep ingesteld tegen de Witte Wievenkaas uitspraak.
Gerede twijfel bestaat of en in hoeverre het Europese recht ruimte laat voor auteursrechtelijke bescherming van smaak en is een beslissing van het Europese Hof noodzakelijk. Het Hof heeft daarom prejudiciële vragen gesteld aan het Europese Hof. Het Hof wil graag handvaten hoe zij moet vaststellen of van een inbreuk op smaak sprake is.

Ook ik moet nog even geduld hebben, maar ooit zullen we weten wat de eisen zullen zijn voor auteursrechtelijke bescherming van smaak. Voor nu, laat het u vooral smaken!

Gerelateerd nieuws

Realisatie door Internetbureau Creative ICT