Het wijzigen van een pensioenregeling; mag dat?

Nu ‘het steeds minder willen toekennen van harde pensioentoezeggingen’ voor zowel pensioen-fondsen als werkgevers de tendens lijkt te zijn, lijken in ieder geval werkgevers zich steeds vaker af te vragen of het wijzigen van een pensioenregeling ‘zomaar’ mag. Een goed moment om eens bij deze ‘wijzigingsproblematiek’ stil te staan.

Het pensioenrecht is deels contractenrecht
Pensioen is één van de arbeidsvoorwaarden waarover tussen werknemer en werkgever (in de meeste gevallen) afspraken worden gemaakt. Deze worden veelal vastgelegd in ofwel een aparte pensioenovereenkomst, ofwel een arbeidsovereenkomst waarin naar de over pensioen gemaakte afspraken wordt verwezen. Het pensioenrecht valt hiermee ten dele onder het contractenrecht. In dit artikel gaan wij uitsluitend in op de wijzigingsmogelijkheden voor
een werkgever ten opzichte van een werknemer.

Het uitgangspunt: wijziging is mogelijk, uitzonderingen daargelaten
In het algemeen geldt dat overeenkomsten met wederzijds goedvinden kunnen worden gewijzigd. Over de door de werkgever voorgenomen wijziging dient in dat geval wel wilsovereenstemming te bestaan; zowel werknemer als werkgever dienen het eens te zijn over de voorgenomen wijziging. Het is daarbij de taak van de werkgever om de werknemer voorafgaand aan zijn beslissing op deugdelijke wijze te informeren over de beoogde wijziging. Hoewel ‘contractsvrijheid’ één van de beginselen in onze rechtsstaat is, zijn niet alle door een werkgever beoogde wijzigingen van een pensioenovereenkomst toegestaan. Te denken valt aan wijzigingen welke in strijd zijn met het goed werkgeverschap. Ook het wijzigen van reeds opgebouwde pensioenaanspraken is niet toegestaan, ook al stemt een werknemer met een dergelijke wijziging in.

De werknemer weigert in te stemmen met een wijziging, en dan?
Uiteraard kan zich ook de situatie voordoen waarbij een werknemer zich niet bereid toont om de voorgestelde wijziging te accepteren. Dient een werkgever zich dan tegen wil en dank bij deze beslissing van de werknemer neer te leggen? Het antwoord op deze vraag luidt “nee”. Een werkgever kan ook tot eenzijdige wijziging van de pensioenovereenkomst overgaan. Dit hangt uiteraard af van hetgeen werkgever en werknemer over het al dan niet wijzigen van een regeling hebben afgesproken. Wordt de werkgever met een zogenaamd ‘eenzijdig wijzigingsbeding’ de mogelijkheid geboden om de pensioenovereenkomst te wijzigen, dan kan hij daartoe overgaan. Het belang van de werkgever dient in dat geval zwaarder te wegen dan het belang van de werknemer bij voortzetting van de op dat moment geldende pensioenarbeidsvoorwaarden.

Eenzijdige wijziging is eveneens mogelijk indien het ongewijzigd laten voortbestaan van de gemaakte afspraken voor een werkgever leidt tot ‘onaanvaardbare gevolgen’. Het spreekt voor zich dat het hier gaat om een zware toets, waarbij het aan de werkgever is om inzichtelijk te maken tot welke desastreuse gevolgen het ongewijzigd voortzetten van de bestaande pensioenvoorwaarden kan leiden.

Indien een Ondernemingsraad (OR) instemt met een door de werkgever beoogde wijziging, betekent dit niet dat de werknemer ‘dus maar moet instemmen’. Goedkeuring van een OR duidt er echter wel vaak op dat de voorgenomen wijziging redelijk wordt geacht. Mocht een werknemer geen enkel redelijk belang hebben om een voorgenomen wijziging te weigeren, dan kan de beoogde wijziging desondanks worden doorgevoerd.

Uit rechtelijke uitspraken blijkt dat bij het wijzigen van een pensioenovereenkomst lang niet altijd de juiste maatstaven in acht worden genomen, hetgeen kan leiden tot zeer vervelende claims. Voor een deugdelijk advies om dit te voorkomen, kunt u altijd contact met ons opnemen.


Reageren?
Mail de auteurs: schepers@danielshuisman.nl en r.delsink@roord.nl

Rianne Schepers (advocaat pensioenrecht) heeft dit artikel samen geschreven met René Delsink (pensioenadviseur).

Foto: danielshuisman.nl

Gerelateerd nieuws

Realisatie door Internetbureau Creative ICT